ThanPhan.comThân Phận
Viết về mất mát và tổn thương

Viết về sảy thai, mất con khi chưa kịp chào đời: kể cho mình rồi mới kể cho người

Cách viết về sảy thai và mất con trong bụng mẹ: gọi tên mất mát theo cách của mình, viết cùng người bạn đời, chuẩn bị trước khi cho người khác đọc.

Quiet balcony in Da Nang at dawn, a young couple seen from behind sitting close on low plastic stools, potted plants, pale sky, gentle subdued colors

Sảy thai là một mất mát thật, và bạn có quyền viết về nó dù thai kỳ kéo dài bao lâu, dù người xung quanh có nhắc đến hay không. Với nhiều gia đình, chuyện này bị cất đi rất nhanh: vài câu an ủi, một lời dặn "thôi quên đi để còn sinh đứa khác", rồi im lặng. Trang viết có thể là nơi đầu tiên nỗi buồn ấy được đặt xuống mà không bị ai gạt đi.

Bài này dành cho người mẹ, người cha, hoặc người đã mất con trong bụng mẹ ở bất kỳ giai đoạn nào, kể cả khi chuyện đã qua nhiều năm. Bài không bàn chuyện y khoa và không thay lời bác sĩ. Bạn sẽ thấy cách bắt đầu, cách viết khi hai vợ chồng buồn theo hai kiểu khác nhau, một đoạn mẫu tự viết, những điều cần chuẩn bị trước khi cho người khác đọc, và lúc nào cần có người bên cạnh ngay.

Vì sao chuyện sảy thai hay bị giữ im lặng

Có nhiều lý do khiến người ta ít kể chuyện sảy thai. Nhiều gia đình có thói quen chờ qua mấy tháng đầu mới báo tin có bầu, nên khi mất thì cũng không biết báo với ai. Có người thấy ngại vì đây là chuyện cơ thể, chuyện phòng sinh. Có người bị những câu hỏi vô tình làm đau thêm, như "có làm việc gì nặng không" hay "có ăn gì lạ không", nên chọn cách im cho xong. Và có người tự trách mình, dù trong rất nhiều trường hợp chính bác sĩ cũng nói đó không phải lỗi của người mẹ.

Sự im lặng ấy khiến nỗi buồn không có chỗ đi. Bạn phải đi làm lại, gặp người quen, nghe tin người khác có con, mà không ai biết bạn vừa trải qua điều gì. Việc viết ra, dù chỉ cho riêng mình đọc, là một cách công nhận rằng chuyện ấy đã xảy ra và nó có ý nghĩa với bạn.

Viết không bắt buộc bạn phải chia sẻ. Có người viết suốt nhiều năm trong một cuốn sổ không ai thấy. Có người viết xong một bài, đọc cho chồng hoặc vợ nghe, rồi cất đi. Có người sau này muốn kể công khai để những người khác bớt cô đơn. Lựa chọn nào cũng đúng nếu nó là của bạn, không phải do ai thúc ép.

Gọi tên mất mát theo cách của bạn

Đặt tên hay không đặt tên. Có người đã đặt tên ở nhà cho con từ khi biết tin, và dùng tên ấy khi viết. Có người thấy gọi "con" hay "em bé" là đủ. Có người chỉ viết "lần ấy". Không có cách nào là đúng hơn. Hãy dùng từ mà bạn thấy thật nhất với mình.

Thời gian không đo nỗi buồn. Người mất con khi thai mới vài tuần cũng có thể buồn rất sâu, vì nỗi buồn gắn với những hình dung về tương lai đã bắt đầu từ ngày biết tin. Đừng viết kiểu tự xin lỗi như "chắc mình buồn quá mức". Bạn buồn bao nhiêu thì đó là mức của bạn.

Những thứ đã chuẩn bị. Bộ quần áo sơ sinh mua vội, ứng dụng theo dõi thai kỳ vẫn gửi thông báo, cái tên đã bàn với nhau trong bữa cơm. Viết về những thứ ấy là một lối vào nhẹ nhàng hơn so với viết thẳng về ngày ở bệnh viện.

Những ngày đáng lẽ. Ngày dự sinh, ngày đáng lẽ đầy tháng, sinh nhật đáng lẽ một tuổi. Nhiều người thấy những ngày ấy nặng hơn hẳn và chọn viết đúng vào hôm đó. Ghi ngày tháng vào đầu trang để sau này nhìn lại thấy mình đã đi qua ra sao.

Bắt đầu viết từ đâu

Nếu chưa biết viết gì, thử một trong các câu mở sau. Mỗi lần chỉ chọn một câu, viết mười lăm phút, rồi dừng:

  • "Ngày mình biết có con, mình đang làm gì, ở đâu, nói với ai đầu tiên."
  • "Điều mình đã kịp tưởng tượng về con." Một khuôn mặt, một cái tên, một buổi chiều đưa con đi chơi.
  • "Câu nói của người khác làm mình đau nhất, và câu nói làm mình thấy được thương nhất." Viết cả hai, đừng chỉ viết câu đau.
  • "Cơ thể mình những tuần sau đó." Không cần thuật ngữ y khoa, chỉ là mình thấy mình thế nào khi soi gương, khi đi lại, khi ngủ.
  • "Điều mình muốn nói với con nếu được nói." Nếu dạng thư làm bạn quá xúc động, viết thành một danh sách ngắn cũng được.
  • "Một người đã ở bên mình." Có thể là mẹ, chị gái, một người bạn, một nữ hộ sinh ca đêm.

Đừng ép mình theo thứ tự thời gian. Câu chuyện về sảy thai thường không đi thẳng: hôm nay bạn viết về ngày biết tin, tuần sau viết về bộ đồ sơ sinh, tháng sau mới viết về bệnh viện. Những mảnh rời đó sau này ghép lại được, hoặc cứ để rời cũng không sao.

Khi hai vợ chồng buồn theo hai kiểu khác nhau

Một điều nhiều cặp vợ chồng kể lại là họ buồn không giống nhau. Người vợ có thể muốn nói về con mỗi ngày, còn người chồng lao vào công việc và tránh nhắc đến. Người chồng có thể khóc một mình ngoài ban công mà không để vợ thấy vì nghĩ mình phải mạnh mẽ. Khoảng cách ấy dễ biến thành hiểu lầm: người này nghĩ người kia không thương con, người kia nghĩ người này không chịu buông.

Viết có thể giúp hai người gặp nhau ở giữa. Một cách đơn giản là mỗi người viết riêng một trang trả lời cùng một câu hỏi, chẳng hạn "điều mình nhớ nhất về những ngày ấy", rồi đổi cho nhau đọc mà không bình luận ngay. Nhiều người ngạc nhiên khi thấy người kia nhớ những chi tiết hoàn toàn khác mình. Không cần thống nhất, chỉ cần biết.

Người chồng, người cha cũng có quyền viết về mất mát này. Câu chuyện của họ thường ít được kể, và có thể là điều mà nhiều người đàn ông khác cần đọc. Nếu bạn là người cha, đừng tự gạt nỗi buồn của mình đi chỉ vì người mẹ là người trực tiếp trải qua về thể xác.

Nếu hai người viết rồi đọc cho nhau mà cuộc nói chuyện thường xuyên thành cãi vã hoặc im lặng kéo dài, đó là lúc có thể nhờ đến một chuyên gia tâm lý làm việc với các cặp đôi. Đây không phải dấu hiệu hôn nhân có vấn đề, mà là một mất mát quá lớn để hai người tự gánh.

Một đoạn mẫu tự viết để minh hoạ

Dưới đây là đoạn mẫu tự viết để minh hoạ, nhân vật giả định: "Ứng dụng vẫn gửi tin mỗi sáng thứ Hai: tuần này con to bằng quả chanh. Mình không xoá được nó. Mấy lần định bấm vào rồi lại thôi, như thể xoá đi là con biến mất lần nữa. Hôm qua chồng lấy điện thoại của mình, ngồi rất lâu, rồi đưa lại. Ứng dụng đã được tắt thông báo, nhưng vẫn còn đó. Anh không nói gì. Mình cũng không. Tối ấy hai đứa ăn cơm sớm hơn mọi ngày."

Đoạn này không nhắc đến bệnh viện, không nhắc đến ngày mất, không có từ "đau đớn" nào. Nỗi buồn nằm trong một chi tiết đời thường của thời nay, cái ứng dụng theo dõi thai kỳ, thứ mà nhiều người sẽ nhận ra ngay. Hành động của người chồng là tắt thông báo chứ không xoá, cho thấy anh hiểu vợ mà không cần một câu thoại. Và cái kết là một bữa cơm sớm, rất nhỏ, không bài học.

Khi tự viết, bạn có thể làm theo cấu trúc tương tự: một vật thể của đời thường bị mất mát nhuốm vào, một hành động của người viết hoặc người thân, và một khoảnh khắc khép lại ở hiện tại. Viết như vậy giúp bạn đứng ở một khoảng cách vừa đủ, không phải sống lại những giờ khó nhất.

Chuẩn bị trước khi cho người khác đọc

Nếu bạn muốn chia sẻ câu chuyện, hãy nghĩ trước về từng nhóm người đọc. Phản ứng dưới đây là những điều thường gặp, không phải lúc nào cũng xảy ra:

Người đọcCó thể phản ứng thế nàoĐiều bạn nên chuẩn bị
Người bạn đờiXúc động, hoặc thấy mình bị kể khác với điều họ nhớCho họ đọc trước tiên, hỏi họ có muốn bỏ chi tiết nào về họ không
Cha mẹ hai bênLo lắng, khuyên nhủ, đôi khi hỏi lại những câu làm đauNghĩ trước một câu trả lời ngắn để dừng những câu hỏi không muốn nghe
Bạn bè, đồng nghiệpBối rối, không biết nói gì, có người im lặngNhớ rằng im lặng thường là lúng túng chứ không phải thờ ơ
Người lạ trên mạngĐồng cảm, nhưng cũng có thể có bình luận vô tâm hoặc lời khuyên y khoa không đúngCân nhắc đăng ẩn danh, tắt bình luận, nhờ người thân đọc bình luận giúp

Câu chuyện sảy thai là chuyện của cả hai vợ chồng. Trước khi đưa cho người ngoài đọc, nên có sự đồng ý của người kia. Cũng đừng đưa ra lời khuyên y khoa về nguyên nhân hay cách phòng tránh cho người đọc, vì điều đó chỉ bác sĩ của từng người mới có cơ sở nói.

Khi nào cần người giúp ngay

Có những lúc việc viết không còn là chỗ dựa đủ. Hãy tìm người ở bên ngay khi:

  • Cơ thể có dấu hiệu bất thường sau sảy thai như ra máu nhiều, sốt, đau bụng dữ dội, choáng: đến cơ sở y tế ngay, nguy hiểm tức thời thì gọi 115.
  • Bạn có ý nghĩ làm hại bản thân, muốn biến mất, hoặc thấy cuộc sống không còn ý nghĩa. Gọi ngay cho người thân tin cậy, không ở một mình, và tìm gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
  • Nhiều tuần liền bạn không ngủ được, không ăn được, không muốn ra khỏi giường, hoặc tự trách mình đến mức không làm được việc gì.
  • Bạn tránh hẳn mọi nơi có trẻ nhỏ hay phụ nữ mang thai đến mức ảnh hưởng công việc và các mối quan hệ trong thời gian dài.
  • Người bạn đời của bạn có những dấu hiệu như trên. Nỗi buồn của họ cũng cần được chăm sóc.

Những điều trên không dùng để tự chẩn đoán, chỉ để biết lúc nào nên mở lời nhờ người. Bạn có thể cầm trang viết của mình đến buổi gặp chuyên gia và đọc lên nếu nói thành lời quá khó.

Câu hỏi thường gặp

Sảy thai từ rất sớm thì có đáng để viết về nó không?

Có. Nỗi buồn không đo bằng số tuần thai. Nhiều người đã bắt đầu tưởng tượng về con từ ngày biết tin, và mất mát ấy là thật. Bạn không cần ai cho phép mới được viết về nó.

Nên đặt tên cho con khi viết về sảy thai không?

Tuỳ bạn. Có người dùng tên ở nhà đã đặt sẵn, có người gọi là con, em bé hay chỉ là lần ấy. Hãy dùng từ khiến bạn thấy thật nhất với mình, và đổi lại sau này nếu muốn cũng không sao.

Chồng không muốn nhắc đến chuyện sảy thai, mình có nên viết không?

Bạn vẫn có thể viết cho riêng mình. Nếu muốn chia sẻ ra ngoài thì nên hỏi ý chồng trước, vì đó cũng là chuyện của anh ấy. Có thể mời anh viết riêng một trang cùng chủ đề rồi đổi cho nhau đọc, không bình luận ngay.

Có nên kể nguyên nhân sảy thai trong bài viết không?

Bạn có thể kể điều bác sĩ đã nói với mình nếu thấy thoải mái, nhưng không nên đưa ra lời khuyên về nguyên nhân hay cách phòng tránh cho người đọc. Mỗi trường hợp khác nhau và chỉ bác sĩ của từng người mới có cơ sở nói.

Đăng câu chuyện sảy thai lên mạng có nên ẩn danh không?

Nếu bạn lo người quen đọc được hoặc sợ bình luận vô tâm, đăng ẩn danh là lựa chọn hợp lý. Bạn cũng có thể tắt bình luận và nhờ người thân đọc giúp những phản hồi trong mấy ngày đầu.

Viết về sảy thai xong thấy buồn hơn thì làm sao?

Gập sổ lại, làm một việc nhẹ nhàng, nói chuyện với người thân tin cậy. Nếu lần nào viết cũng tệ hơn rõ rệt, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ ngay, nguy hiểm tức thời thì gọi 115.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138