ThanPhan.comThân Phận
Viết về gia đình

Viết về hôn nhân của mình khi người kia vẫn đang sống cùng nhà

Viết về cuộc hôn nhân đang diễn ra: tách chuyện của mình với chuyện của người bạn đời, kể ngày thường và cả lúc cãi vã, nói trước với người kia trước khi chia sẻ.

Married couple seen from behind washing dishes side by side in a small apartment kitchen in Da Nang at night, warm overhead light, steam rising, shoulders almost touching

Viết về cuộc hôn nhân đang diễn ra khác viết về chuyện đã qua ở một điểm quan trọng: người bạn đời có thể đọc bài của bạn tối nay, ngay trong căn nhà hai người cùng ở. Vì vậy ngoài kỹ thuật kể, bạn cần một ranh giới rõ giữa chuyện của mình, chuyện của hai người và chuyện riêng của người kia, và một cuộc nói chuyện với người kia trước khi chia sẻ bài cho ai khác.

Bài này dành cho người muốn kể về đời sống vợ chồng của mình, dù để giữ lại cho chính mình, cho con cái sau này hay gửi đến một tuyển tập. Nội dung gồm cách phân loại chi tiết, cách kể những ngày bình thường, cách viết về cãi vã mà không thành bản tố cáo, các thói quen chung làm chất liệu, quy trình nói với người bạn đời, và điều cần làm khi hôn nhân có dấu hiệu bạo lực hay kiểm soát.

Vì sao viết về hôn nhân đang diễn ra khó hơn chuyện đã qua

Khi viết về một chuyện đã khép lại, bạn có khoảng cách thời gian để nhìn rõ. Hôn nhân đang diễn ra thì không có khoảng cách ấy: chuyện bạn kể hôm nay có thể thay đổi vào tuần sau, cảm xúc của bạn dành cho người kia lên xuống theo từng ngày. Một bài viết sau một trận cãi nhau sẽ khác hẳn một bài viết sau một chuyến đi chơi vui vẻ, dù cùng nói về một người.

Khó thứ hai là người được kể ở rất gần. Họ có thể đọc qua vai bạn, có thể bị người quen hỏi han sau khi bài được chia sẻ, có thể cảm thấy bị phơi bày. Không như cha mẹ hay ông bà, người bạn đời còn phải tiếp tục sống cùng bạn sau khi đọc. Một chi tiết vô tình có thể kéo theo nhiều ngày căng thẳng.

Khó thứ ba là người đọc thường muốn một kết luận: hôn nhân này hạnh phúc hay bất hạnh, nên giữ hay nên buông. Bạn không có nghĩa vụ đưa ra kết luận ấy. Một bài viết hay về hôn nhân đang diễn ra thường chỉ kể một lát cắt, như một buổi tối, một mùa, một năm khó khăn, và để người đọc tự cảm nhận sự phức tạp của nó.

Chuyện của mình, chuyện của hai người, chuyện của người kia

Trước khi viết, thử phân loại những chi tiết bạn định dùng vào ba nhóm. Cách phân loại này không có đúng sai tuyệt đối, nhưng giúp bạn biết chỗ nào cần hỏi ý người bạn đời.

NhómVí dụ giả địnhCách xử lý
Chuyện của mìnhCảm giác cô đơn những năm đầu làm dâu, việc mình bỏ nghề để chăm conKể thoải mái, đây là trải nghiệm của bạn
Chuyện của hai ngườiLễ cưới, lần chuyển nhà, những trận cãi về tiền, cách hai người làm lànhKể được, nhưng nên cho người kia biết trước và tôn trọng góc nhìn của họ
Chuyện riêng của người kiaBệnh tật, nợ nần riêng, quá khứ trước khi gặp bạn, mâu thuẫn của họ với gia đình gốcKhông đưa vào nếu chưa được đồng ý, hoặc đổi đến mức không nhận ra
Chuyện chốn riêng tưĐời sống chăn gối, những lời nói trong lúc yếu lòngGần như luôn nên để lại, trừ khi cả hai cùng muốn kể

Ranh giới giữa nhóm thứ hai và thứ ba thường mờ. Một khoản nợ của chồng ảnh hưởng đến cả nhà là chuyện của hai người hay chuyện riêng của anh? Khi phân vân, hãy coi đó là chuyện cần hỏi trước. Hỏi thừa vẫn hơn để người kia phát hiện ra qua bài viết.

Kể những ngày bình thường, không chỉ biến cố

Biến cố dễ kể nhưng không phải là toàn bộ. Ngày cưới, ngày sinh con đầu lòng, lần một người mất việc: những mốc lớn này tự nó đã có kịch tính. Nhưng hôn nhân phần lớn được sống trong những ngày không có gì xảy ra, và chính những ngày ấy cho thấy hai người đối xử với nhau thế nào khi không ai nhìn vào.

Chọn một thói quen chung để kể. Ai pha cà phê buổi sáng, ai đổ rác, ai nhớ ngày đóng tiền điện. Một bài viết chỉ xoay quanh việc hai người cùng rửa bát mỗi tối, ai rửa ai tráng, nói chuyện gì lúc ấy, đôi khi kể về cuộc hôn nhân nhiều hơn một bài kể lại cả mười năm.

Ghi những câu nói ngắn giữa hai người. Vợ chồng lâu năm có một thứ ngôn ngữ riêng: những câu nửa vời mà người kia hiểu ngay, những từ đùa chỉ hai người biết nghĩa. Ghi lại vài câu ấy, có chú thích cho người đọc, là cách nhanh nhất để người ngoài cảm nhận sự gắn bó.

Đừng ngại những ngày chán. Có những giai đoạn hôn nhân nhạt nhẽo, hai người như bạn cùng phòng. Kể thật những ngày ấy, không bi kịch hoá, giúp bài viết đáng tin. Nhiều người đọc sẽ nhận ra hôn nhân của chính mình trong đó và thấy nhẹ lòng vì không chỉ mình như vậy.

Viết về cãi vã mà không biến thành bản tố cáo

Cãi vã là phần không tránh được của bất kỳ cuộc hôn nhân nào, và một bài viết bỏ qua hết các trận cãi nhau sẽ giống như ảnh cưới hơn là đời thật. Vấn đề là khi viết về cãi vã, người viết tự nhiên kể từ phía mình, chọn những câu người kia nói nặng nhất và bỏ qua những câu mình đã nói. Kết quả là một bản tố cáo, kể cả khi bạn không cố ý.

Một bài tập hữu ích: viết lại trận cãi nhau hai lần. Lần đầu từ góc nhìn của bạn, thoải mái. Lần thứ hai, cố viết như thể bạn là người kia, với những lo lắng và lý do của họ. Bạn không cần đưa bản thứ hai vào bài, nhưng sau khi viết nó, bản thứ nhất thường tự công bằng hơn. Nhiều người còn nhận ra mình đã hiểu sai điều người kia muốn nói.

Đoạn mẫu tự viết để minh hoạ, nhân vật giả định, ngôi thứ nhất dùng "mình": "Hôm ấy mình đóng cửa phòng mạnh đến mức bức ảnh cưới trên tường lệch hẳn sang một bên. Hai ngày sau không ai sửa. Đến tối thứ ba, mình thấy nó đã được treo lại, thẳng thớm, mà không ai nhắc gì." Đoạn này không nói ai đúng ai sai trong trận cãi, nhưng kể được cả cơn giận lẫn cách hai người làm lành theo kiểu của mình.

Hôn nhân qua đồ vật và không gian chung

Khi chưa biết bắt đầu từ đâu, nhìn quanh căn nhà. Những đồ vật hai người cùng dùng thường giữ lại lịch sử của cuộc hôn nhân rõ hơn trí nhớ:

  • Chiếc giường hoặc cái tủ đầu tiên: mua ở đâu, ai chọn, đã qua mấy lần chuyển nhà.
  • Bộ bát đĩa: cái nào còn từ ngày cưới, cái nào bị vỡ trong trận cãi nào, cái nào mẹ chồng hay mẹ vợ cho.
  • Chiếc xe máy: những chuyến đi chung, lần chở nhau đi viện, lần hết xăng giữa đường.
  • Góc bếp: ai nấu món gì, gia vị của ai được đặt ở chỗ dễ lấy.
  • Album ảnh hoặc thư mục ảnh trong điện thoại: năm nào chụp nhiều, năm nào gần như không có tấm nào, vì sao.
  • Những thứ chưa bao giờ dọn: chồng sách của người kia, thùng đồ cũ từ nhà gốc, cái máy hỏng không ai chịu bỏ.

Chọn một hai đồ vật làm khung cho bài là đủ. Đồ vật cho phép bạn nói về những chuyện khó mà không phải nói thẳng: một năm không có tấm ảnh nào tự nó đã kể về một năm khó khăn.

Nói với người bạn đời trước khi chia sẻ

Bạn có thể viết cho riêng mình mà không cần hỏi ai. Nhưng khi bài sẽ được người khác đọc, nói chuyện trước với người bạn đời là cách giữ cả bài viết lẫn hôn nhân. Một trình tự gợi ý:

  1. Nói về ý định trước khi viết xong: "Mình đang viết về nhà mình, có thể sẽ gửi cho một tuyển tập."
  2. Hỏi người kia có chuyện gì họ hoàn toàn không muốn xuất hiện, ghi lại và tôn trọng.
  3. Khi có bản nháp, đưa người kia đọc hoặc đọc to những đoạn có họ.
  4. Lắng nghe phản ứng mà không vội giải thích. Nếu họ buồn ở đoạn nào, hỏi vì sao.
  5. Sửa những chỗ sai sự kiện. Với chỗ khác góc nhìn, cân nhắc thêm một câu ghi nhận góc nhìn của họ.
  6. Thống nhất cách xuất hiện: tên thật, tên gọi trong nhà hay chỉ "chồng mình", "vợ mình"; có ảnh hay không.
  7. Nếu người kia không đồng ý, giữ bài ở dạng riêng tư hoặc đợi một thời gian rồi hỏi lại.

Cuộc nói chuyện này đôi khi khó hơn chính việc viết. Nhưng nhiều cặp vợ chồng kể rằng đó là lần đầu sau nhiều năm họ ngồi nói với nhau về chuyện của hai người một cách bình tĩnh.

Khi hôn nhân có dấu hiệu bạo lực hoặc kiểm soát

Với một số người, viết về hôn nhân không phải là chuyện kỹ thuật mà là chuyện an toàn. Nếu bạn đang sống cùng người hay đánh đập, đe doạ, kiểm soát điện thoại, tiền bạc hay việc bạn gặp ai, thì một bài viết bị người kia đọc được có thể khiến bạn gặp nguy hiểm. Các bước trong bài này, như cho người kia đọc trước, không áp dụng cho trường hợp ấy.

Nếu muốn viết để sắp xếp suy nghĩ, hãy giữ bản viết ở nơi người kia không tiếp cận được, như một tài khoản riêng có mật khẩu mạnh, hoặc nhờ một người bạn tin cậy giữ. Đừng chia sẻ công khai khi bạn còn đang sống cùng người đó và chưa có kế hoạch an toàn. Mô tả bạo lực không cần chi tiết; ghi lại ngày tháng và sự việc ngắn gọn là đủ cho chính bạn.

Quan trọng hơn bài viết là sự giúp đỡ. Hãy nói với một người thân hoặc bạn bè tin cậy, tìm đến hội phụ nữ ở nơi cư trú, chuyên gia tâm lý hoặc cơ sở y tế. Nếu đang gặp nguy hiểm tức thời, gọi 113 để báo công an, hoặc 115 khi cần cấp cứu. Khi đã an toàn, bạn có thể quay lại với câu chuyện; danh mục về mất mát và tổn thương của trang có những bài về cách viết những chuyện như vậy từng chút một.

Câu hỏi thường gặp

Có nên viết về hôn nhân trên mạng xã hội cá nhân không?

Mạng xã hội cá nhân có nhiều người quen của cả hai bên, nên một bài viết về hôn nhân lan đi rất nhanh và khó thu lại. Nếu muốn chia sẻ ở đó, nên viết ngắn, tập trung vào chuyện của mình, và chắc chắn người bạn đời đã đồng ý.

Viết về chuyện mẹ chồng nàng dâu có nằm trong chuyện hôn nhân không?

Có, vì quan hệ với gia đình hai bên là một phần lớn của hôn nhân ở Việt Nam. Nhưng mẹ chồng hay bố vợ là người thứ ba, có cảm xúc và danh dự riêng. Nên đổi chi tiết nhận diện và tránh kể những chuyện chỉ để chứng minh mình đúng.

Bài viết về hôn nhân có nên có lời khuyên cho người đọc không?

Không cần. Người đọc thường tìm đến những câu chuyện thật để thấy mình trong đó, không phải để nghe khuyên. Nếu bạn rút ra được điều gì, để nó hiện ra qua cách kể hơn là viết thành một đoạn bài học riêng.

Mình muốn viết về hôn nhân để sau này con đọc, có cần giữ kín điều gì không?

Con cái sẽ đọc với tư cách người trong cuộc, và có những chuyện của cha mẹ chúng không cần biết, hoặc chỉ nên biết khi đã đủ lớn. Bạn có thể viết đầy đủ rồi đánh dấu những phần chỉ nên mở khi con trưởng thành.

Nếu người bạn đời muốn sửa bài theo ý họ quá nhiều thì sao?

Phân biệt sửa sự kiện và sửa góc nhìn. Sự kiện sai thì nên sửa. Góc nhìn của bạn thì bạn có quyền giữ, kèm một câu ghi nhận người kia nhớ khác. Nếu không thống nhất được, giữ bài riêng tư là lựa chọn an toàn cho cả hai.

Có nên viết về một mối quan hệ ngoài luồng trong hôn nhân không?

Đây là chủ đề liên quan đến nhiều người, kể cả người thứ ba và gia đình họ, nên rủi ro làm tổn thương rất cao. Viết cho riêng mình để hiểu cảm xúc thì có thể. Chia sẻ cho người khác đọc thì cần ẩn danh rất kỹ và nên hỏi luật sư nếu có khả năng dẫn đến tranh chấp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138